Op maandag 1 juni kwamen we weer samen voor een nieuwe Speel & Leer Sessie. Inmiddels zijn we aangekomen in module 5 en deze les stond volledig in het teken van het verbinden van theorie en praktijk. Want gitaarspelen draait niet om losse toonladders, akkoorden of technieken. Alles hangt met elkaar samen. Juist door die puzzelstukjes steeds vaker in echte muziek tegen te komen, wordt theorie iets wat je daadwerkelijk kunt gebruiken.
De mineur en majeur pentatonische toonladder
We begonnen deze sessie met twee van de meest gebruikte toonladders binnen de pop-, rock- en bluesmuziek: de mineur pentatonische toonladder en de majeur pentatonische toonladder.
De A mineur pentatonische toonladder vormde het vertrekpunt. We bespraken hoe deze toonladder is opgebouwd, waar de grondtonen zich bevinden en waarom deze vorm vaak wordt gezien als dé basis voor improvisatie en solo’s.
Belangrijke aandachtspunten:
Elke positie krijgt zijn eigen vinger toegewezen.
De witte rondjes in het schema geven de grondtonen aan.
Hetzelfde patroon kan over de hals worden verschoven naar andere toonsoorten.
Pentatonisch betekent letterlijk: vijf tonen.
Vervolgens maakten we de overstap naar de A majeur pentatonische toonladder. Hoewel de vorm anders is, geldt ook hier dat dezelfde principes van toepassing zijn. Het doel was vooral om het verschil in klank tussen mineur en majeur te leren herkennen.
Waarom toonladders oefenen?
Een vraag die vaak terugkomt is waarom we überhaupt tijd besteden aan toonladders. Het antwoord is simpel: vrijwel alle bekende gitaristen gebruiken ze.
Of je nu luistert naar:
Mark Knopfler
Eric Clapton
bluesgitaristen
rockgitaristen
…de kans is groot dat hun solo’s gebaseerd zijn op pentatonische patronen.
Toonladders zijn dus niet het einddoel, maar een hulpmiddel om later vrijer te kunnen spelen, improviseren en soleren.
Aan de slag met La Bamba
Om de theorie direct muzikaal toe te passen gingen we verder met het bekende nummer La Bamba.
We bekeken:
Het akkoordenschema (C – F – G)
Verschillende manieren om de akkoorden te spelen
Het vaste ritme dat het hele nummer draagt
Het belang van een constante op- en neergaande beweging van de rechterhand
Daarna doken we in het herkenbare intro-riffje.
Eerst speelden we een vereenvoudigde versie, waarna ook het originele intro aan bod kwam. Hierbij maakten we kennis met zogenaamde double stops: twee noten die tegelijkertijd worden gespeeld.
Een mooie oefening om:
timing te ontwikkelen;
melodieën te leren spelen;
pentatonische patronen in de praktijk te herkennen.
Niemand in de Stad – De Dijk
Het tweede grote onderdeel van de les was het prachtige nummer Niemand in de Stad van De Dijk.
We bekeken:
Het intro
In het intro staan vooral de wisselingen tussen:
A en Asus4
D en Dsus4
Deze kleine veranderingen zorgen direct voor veel sfeer en herkenbaarheid.
Daarnaast kwamen enkele rijkere akkoordkleuren voorbij zoals:
Gmaj7
G6
Juist deze tussenakkoorden geven het nummer zijn karakteristieke geluid.
Dynamiek maken
Een belangrijk thema van deze les was dynamiek.
Tijdens het intro spelen we open en voluit.
In het couplet schakelen we juist terug naar een zachtere begeleiding met behulp van:
Palm Muting (PM)
Rustigere aanslag
Meer controle over volume
Door dit contrast ontstaat er veel meer spanning en emotie in een lied.
Vraag uit de groep: hoe word ik vloeiender?
Tijdens het vragenuurtje ontstond een mooie discussie over het oefenen van akkoordwisselingen.
De belangrijkste boodschap:
Meters maken.
Wanneer een overgang van bijvoorbeeld:
C naar F
F naar Dm
Am naar C
nog niet soepel verloopt, helpt maar één ding:
langzaam oefenen;
vaak herhalen;
meespelen met de originele opname.
Daarom werd ook gewezen op de Spotify-playlist met alle nummers uit de Speel & Leer Sessies. Door regelmatig mee te spelen met de originele uitvoeringen ontwikkel je vanzelf meer timing, ritmegevoel en zelfvertrouwen.
Vooruitblik op de volgende sessie
Tijdens de afsluiting gaf Sietse alvast een voorproefje van de volgende bijeenkomst.
Op het programma staan onder andere:
Ziggy Stardust van David Bowie
Het beroemde riffje uit Miss You van The Rolling Stones
Een vervolg op het werken met pentatonische toonladders in echte muziek
Samenvatting
Deze sessie stond volledig in het teken van verbinding:
Toonladders koppelen aan echte muziek.
Theorie vertalen naar praktische toepassingen.
Werken aan dynamiek en muzikale expressie.
Bekende nummers gebruiken om nieuwe technieken te leren.
Van pentatonische toonladders naar de vrolijke energie van La Bamba en vervolgens naar de emotionele sfeer van Niemand in de Stad; het liet mooi zien hoe veelzijdig gitaarspelen kan zijn.
Ik hoop dat je weer inspiratie hebt opgedaan om verder te oefenen. Pak de toonladders erbij, speel de nummers nog eens mee met de originele opnames en blijf vooral meters maken.
Graag tot de volgende Speel & Leer Sessie! 🎸